Plan operacji spawalniczych

      Wszystkie operacje związane z wykonaniem złączy spawanych należy wykonać zgodnie z kartą technologiczną.
Spawacz może rozpocząć spawanie dopiero po tym jak przygotowanie złącza zostanie odebrane przez pracownika kontroli technicznej. Gatunek spoiwa, natężenie prądu, oraz sposób układania poszczególnych warstw jest ściśle określony w karcie technologicznej i spawacz powinien wykonywać spawanie zgodnie ze wskazówkami tam zawartymi.

Warstwę graniową należy wykonać ze szczególną starannością a przy układaniu warstw następnych należy dbać o uzyskanie dobrego wtopu między warstwami oraz brzegami łączonych elementów.

Łuk elektryczny należy zajarzać w rowku. Przy spawaniu wielowarstwowym spawacz powinien prowadzić układanie ściegów tak aby miejsca rozpoczęcia i zakończenia kolejnego ściegu były w stosunku do siebie przesunięte o około 20 -30 mm.
Warstwy kryjące należy układać prosto, o równej wysokości i szerokości, bez nadmiernego rozlewania na szerokości lica, bez podtopień i ostrych przejść. Spawanie powinno być wykonywane bez przerw.
Bezpośrednio po zakończeniu spawania, każdy spawacz biorący udział w wykonywaniu złącza musi wybić swój znak na jednej stronie złącza, w odległości nie większej niż 50 mm od osi spoiny. Jeżeli złącze wykonywało dwóch spawaczy, znak wybijają obaj spawacze. Po wykonaniu tych czynności i oczyszczeniu złącza z odprysków i żużli, spawacz powinien wezwać kontrolera robót spawalniczych celem dokonania oględzin złącza i zlecenia wykonania stosownych badań.

W energetyce oprócz typowych konstrukcji rurowych wykonuje się także inne prace spawalnicze takie jak:

  • naprawa uszkodzeń walczaków
  • spawanie naderwań i pęknięć
  • spawanie wżerów korozyjnych i ubytków erozyjnych

      Do każdej z tych prac są opracowywane odpowiednie karty technologiczne. Oprócz informacji zawartych w karcie technologicznej, spawacz, powinien stosować ogólne wytyczne dotyczące określonych konstrukcji i tak; zakres naprawy uszkodzeń walczaków mogą być przeprowadzone tylko na podstawie pisemnego zalecenia IDT (inspektora dozoru technicznego) zamieszczonego w książce rewizyjnej kotła. Przed przystąpieniem do naprawy specjalista spawalnik przeprowadza rozeznanie techniczne na podstawie wyników badań oraz oględzin miejscowych i określa możliwości oraz szczegóły dotyczące sposobu naprawy.
Przygotowywanie złącza oraz samo spawanie wykonywać należy tylko w obecności kontrolera robót spawalniczych. W trakcie wykonywania naprawy kontroler robót sporządza plan usytuowania ubytków, który będzie później podstawą do opracowania technologii spawania. W przypadku wymiany króćców, należy je usuwać przez wyszlifowanie, frezowanie lub wyżłobienie spoin łączących króciec z płaszczem lub dennicą walczaka. Przygotowanie nowych króćców powinno być zgodne z dokumentacją techniczną walczaka lub w przypadku króćców z przetykanych na nasadowe, zgodnie z odrębną dokumentacją dostarczoną lub zatwierdzoną przez wytwórcę walczaka. Miejsce płaszcza walczaka, gdzie zostaną ułożone spoiny łączące króciec z płaszczem oraz powierzchnie w bezpośrednim sąsiedztwie tych miejsc należy zbadać metodą magnetyczną lub ultradźwiękową.

Po zakończeniu spawania należy miejsce spawania poddać obróbce cieplnej a następnie zgłosić zakończenie kontrolerowi robót celem przeprowadzenia kontroli. Miejscem występowania naderwań i pęknięć są najczęściej wyoblenia kotłów den o małej wypukłości, płomienic przy pierścieniach usztywniających, kołpaków, gardzieli łączących, spoiny łączące wzmocnienia z płaszczyznami itp. Miejsce pęknięcia powinno być starannie oczyszczone z obu stron. Przed przystąpieniem do spawania należy dokładnie określić wielkość i głębokość pęknięć. Końce pęknięć należy nawiercić, celem uniemożliwienia dalszego pękania podczas spawania, natomiast same pęknięcie należy wyszlifować lub wydłutować. Proces spawania tak jak w pozostałych przypadkach należy prowadzić zgodnie z kartą technologiczną oraz wskazówkami specjalisty spawalnika. Naprawa wżerów i ubytków polega na wypełnieniu ich za pomocą spawania łukowego ręcznego. Miejsca przeznaczone do naprawy powinny być starannie oczyszczone z kamienia kotłowego, korozji i innych zanieczyszczeń - do metalicznego połysku. Czyszczeniu podlega również powierzchnia sąsiadująca z wżerem lub ubytkiem na odległość min. 15 mm. Naprawa głębokich wżerów i ubytków na dużej powierzchni wywołuje duże naprężenia spawalnicze, które mogą spowodować trwałe odkształcenie blachy. Zmniejszenie tych naprężeń można uzyskać przez stosowanie mniejszych energii liniowych łuku (np. cieńsze elektrody, mniejsze prądy itd.), oraz spawanie z częstymi przerwami, tak aby materiał rodzimy nie uległ dużemu nagrzaniu. Wżery i ubytki o małej powierzchni należy przygotować tak do spawania, aby zapewnić łatwy dostęp elektrody do rowka.
Naprawianie ubytków i wżerów na dużych powierzchniach wykonuje się metodą szachownicy.
Przed spawaniem powierzchnię dzieli się na kwadraty o wielkości pól nie przekraczającej 100 x 100 mm. Kolejność spawania poszczególnych kwadratów powinna być taka aby nie dopuścić do zbyt dużego miejscowego nagrzania materiału. Kierunek układania ściegów w poszczególnych kwadratach powinna być taka aby sąsiednie kwadraty miały różne kierunki ułożenia ściegów. Dopuszcza się również ukośne układanie ściegów. Przy spawaniu wielowarstwowym ściegi układa się w taki sposób aby kierunki ściegów warstw górnych były prostopadłe do kierunku ściegów warstw dolnych. Końce poszczególnych ściegów powinny być przesunięte względem siebie o około 30 mm. Należy unikać ostrych przejść ściegu do materiału z uwagi na zjawisko karbu. Wyrównania ściegów za pomocą szlifowania nie jest wskazane, ponieważ spoina nie szlifowana jest bardziej odporna na korozję niż spoina szlifowana. Po zakończeniu spawania należy oczyścić spoinę z resztek żużla i odprysków a następnie odbić stempel w odległości nie większej niż 50 mm od krawędzi złącza.